Fara witryna<\/a>. To strona prowadzona przez parafi\u0119, wi\u0119c masz pewno\u015b\u0107, \u017ce informacje s\u0105 wiarygodne i na bie\u017c\u0105co aktualizowane. To punkt wyj\u015bcia dla ka\u017cdego, kto chce \u015bwiadomie odkrywa\u0107 to miejsce.<\/p>\nWitra\u017ce nie dla Boga, ale dla ludzi<\/h2>\n
Powszechna narracja o sakralnej sztuce witra\u017cowej koncentruje si\u0119 na jej funkcji edukacyjnej w czasach, gdy wierni nie znali pisma. W kro\u015bnie\u0144skiej farze mamy do czynienia z czym\u015b odwrotnym. Witra\u017ce pochodz\u0105 g\u0142\u00f3wnie z prze\u0142omu XIX i XX wieku, z czas\u00f3w, gdy umiej\u0119tno\u015b\u0107 czytania by\u0142a powszechna. Nie s\u0142u\u017cy\u0142y wi\u0119c prostemu ilustrowaniu Biblii. Ich rola by\u0142a bardziej z\u0142o\u017cona: mia\u0142y budowa\u0107 lokaln\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 i pokaza\u0107 si\u0142\u0119 wsp\u00f3lnoty parafialnej w epoce zabor\u00f3w. To sztuka finansowana przez mieszczan dla mieszczan, a jej tre\u015b\u0107 cz\u0119sto omija\u0142a wielkie tematy narodowe, skupiaj\u0105c si\u0119 na lokalnych patronach i warto\u015bci pracy.<\/p>\n
\u015awi\u0119ci w garniturach i pelerynach przemys\u0142owc\u00f3w<\/h2>\n
Przyjrzyj si\u0119 postaciom na witra\u017cach. Nie s\u0105 to wy\u0142\u0105cznie hieratyczne wizerunki \u015bwi\u0119tych w sztywnych szatach. Zwr\u00f3\u0107 uwag\u0119 na detale ubioru, atrybuty, t\u0142o. Wida\u0107 tu wyra\u017ane echa \u00f3wczesnego \u017cycia miasta. \u015awi\u0119ty J\u00f3zef nie zawsze jest przedstawiony z narz\u0119dziami ciesielskimi w stylu dawnych cech\u00f3w. Jego ikonografia bywa \u0142\u0105czona z motywami przemys\u0142owymi, co odzwierciedla\u0142o \u00f3wczesny etos pracy i post\u0119p techniczny, tak wa\u017cny dla rozwoju Krosna. To subtelne, ale czytelne dla wsp\u00f3\u0142czesnych po\u0142\u0105czenie sacrum i codziennego trudu mieszka\u0144c\u00f3w, kt\u00f3rzy cz\u0119sto byli w\u0142a\u015bcicielami warsztat\u00f3w, kupcami, in\u017cynierami.<\/p>\n
Geografia \u015bwiat\u0142a w prezbiterium<\/h2>\n
Uk\u0142ad witra\u017cy w prezbiterium to nie jest przypadkowa mozaika. Tworzy on swoist\u0105 map\u0119 duchowych priorytet\u00f3w i hierarchii. Centralne miejsce, gdzie pada najwi\u0119cej naturalnego \u015bwiat\u0142a, zajmuj\u0105 sceny zwi\u0105zane z Eucharysti\u0105 i \u017cyciem Chrystusa. Im dalej na boki, tym wi\u0119cej pojawia si\u0119 w\u0105tk\u00f3w maryjnych i wizerunk\u00f3w \u015bwi\u0119tych. To bezg\u0142o\u015bna instrukcja teologiczna, kieruj\u0105ca uwag\u0119 wiernych ku centrum misterium. Co ciekawe, \u015bwiat\u0142o padaj\u0105ce przez te witra\u017ce zmienia sw\u00f3j charakter w ci\u0105gu dnia, a zimowe, nisko stoj\u0105ce s\u0142o\u0144ce podkre\u015bla inne detale ni\u017c letnie, ostre \u015bwiat\u0142o. Ta dynamika by\u0142a z pewno\u015bci\u0105 brana pod uwag\u0119 przez projektant\u00f3w.<\/p>\n
R\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy darem a fundacj\u0105<\/h2>\n
Na metalowych ramach witra\u017cy cz\u0119sto widniej\u0105 ma\u0142e tabliczki z nazwiskami. W przewodnikach m\u00f3wi si\u0119 o nich zbiorczo: fundatorzy. To uproszczenie. W rzeczywisto\u015bci w farze znajdziemy zar\u00f3wno fundacje, jak i dary. Fundacja oznacza\u0142a pe\u0142ne sfinansowanie konkretnego okna, od projektu po monta\u017c. By\u0142a to inwestycja na pokolenia, rodzaj trwa\u0142ego, publicznego zapisu nazwiska rodu w przestrzeni sacrum. Dar by\u0142 skromniejszy \u2013 cz\u0119sto oznacza\u0142 dofinansowanie istniej\u0105cego ju\u017c projektu lub ofiarowanie \u015brodk\u00f3w na konserwacj\u0119. Analiza tych napis\u00f3w to \u015bwietne \u0107wiczenie ze spo\u0142ecznej struktury dawnego Krosna. Pokazuje, kto mia\u0142 kapita\u0142 na wielk\u0105 gest, a kto chcia\u0142 si\u0119 jedynie przy\u0142\u0105czy\u0107 do dzie\u0142a.<\/p>\n
Co milcz\u0105 witra\u017ce o latach powojennych<\/h2>\n
Pe\u0142na kolekcja witra\u017cy w farze nie powsta\u0142a w jednym czasie. Jest luka, wyra\u017ana przerwa mi\u0119dzy ostatnimi dzie\u0142ami przedwojennymi a wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci\u0105. Brakuje witra\u017cy z okresu PRL-u, co samo w sobie jest znacz\u0105ce. W tamtym czasie w\u0142adze komunistyczne niech\u0119tnie wydawa\u0142y pozwolenia na nowe inwestycje sakralne o artystycznym charakterze, a parafie cz\u0119sto nie mia\u0142y na nie \u015brodk\u00f3w. Dlatego sekwencja jest niepe\u0142na. Ta nieobecno\u015b\u0107 jest r\u00f3wnie wymowna jak obecno\u015b\u0107 kolorowych szkie\u0142. M\u00f3wi o czasach, gdy konserwacja i przetrwanie by\u0142y wa\u017cniejsze ni\u017c rozw\u00f3j artystyczny. Dopiero witra\u017ce dodane w ostatnich dekadach, stonowane i nowoczesne, dope\u0142ni\u0142y t\u0119 narracj\u0119, stanowi\u0105c \u015bwiadectwo odnowy po 1989 roku.<\/p>\n
Odczytanie kro\u015bnie\u0144skich witra\u017cy jako linearnej historii wymaga zatem uwzgl\u0119dnienia i tych pe\u0142nych blasku kart, i tych pustych. To opowie\u015b\u0107 o spo\u0142eczno\u015bci, kt\u00f3ra w czasach prosperity utrwala\u0142a swoj\u0105 wizj\u0119 w szkle i o\u0142owiu, a w czasach trudnych walczy\u0142a po prostu o zachowanie tego dziedzictwa. Spacer wzd\u0142u\u017c nawy g\u0142\u00f3wnej zamienia si\u0119 wtedy w lekcj\u0119 nie tylko historii sztuki, ale i ekonomii, polityki i zbiorowej psychologii miasta. To zupe\u0142nie inne spojrzenie, kt\u00f3re odchodzi od zachwytu nad og\u00f3\u0142em na rzecz uwa\u017cnej lektury poszczeg\u00f3lnych scen. Takiej, kt\u00f3ra pozostawia miejsce na niedopowiedzenia i pytania, na kt\u00f3re odpowiedzi trzeba szuka\u0107 ju\u017c nie w szkle, lecz w archiwalnych dokumentach i ludzkich wspomnieniach.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Gdy my\u015blisz o Krosnie, pierwsze skojarzenia to cz\u0119sto szklane wyroby i historia naftowa. To prawda, ale miasto ma te\u017c inny wymiar, zapisany w \u015bwietle i kolorze. W\u0119druj\u0105c po star\u00f3wce, trudno nie zatrzyma\u0107 si\u0119 na Rynku przed monumentaln\u0105 fasad\u0105 ko\u015bcio\u0142a farnego. Wchodz\u0105c do \u015brodka, cz\u0142owiek instynktownie spogl\u0105da w g\u00f3r\u0119, ku sklepieniu. Tymczasem najciekawsze historie tego miejsca […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1989],"tags":[],"class_list":["post-869358","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-new-online-casinos"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/municypia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/869358","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/municypia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/municypia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/municypia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/municypia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=869358"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/municypia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/869358\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":869359,"href":"https:\/\/municypia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/869358\/revisions\/869359"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/municypia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=869358"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/municypia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=869358"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/municypia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=869358"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}